Glutenvrij eten: wat is het en waar begin je?

Glutenvrij eten

Wat is het en waar begin je?

Het is steeds makkelijker én lekkerder om glutenvrij te eten. Zeker nu je in de supermarkt zoveel glutenvrije producten kunt vinden. Wat is het voordeel van glutenvrij eten en hoe pak je het aan? Diëtist Steffi Haazen geeft antwoord op 7 vragen.

7 vragen over glutenvrij eten op een rij

In dit artikel lees je het antwoord op de volgende vragen:

Wat zijn gluten?
Wat is glutenvrij eten?
Voor wie is glutenvrij eten bedoeld?
Wat zijn de voordelen van glutenvrij eten?
Wat zijn de nadelen van glutenvrij eten?
Wanneer starten met glutenvrij eten?
Hoe kun je makkelijk en gezond glutenvrij eten?

Twee kommen groene smoothie bowls met plakjes kiwi, bessen, noten en zaden, geserveerd op roze servetten met glazen sap erbij.

1. Wat zijn gluten?

Gluten zijn eiwitten die in bepaalde granen zitten. Het gaat om alle soorten tarwe (zoals spelt, durum, emmer en kamut), rogge en gerst. Gluten laten brood goed rijzen en maken het stevig en elastisch.

2. Wat is glutenvrij eten?

Bij een glutenvrij eetpatroon eten mensen helemaal geen of minder gluten. Dat betekent geen brood, pasta, crackers en andere producten die gemaakt zijn van glutenhoudende granen. Gluten zitten ook in veel andere producten, denk aan koek, snacks, soepen, sauzen en maaltijden. Glutenvrij eten vraagt dus om goed etiketten lezen (zie vraag 7).

3. Voor wie is glutenvrij eten bedoeld?

Een volledig glutenvrij eetpatroon is bedoeld voor mensen die ziek worden van gluten. Een arts stelt deze diagnose op basis van bloedonderzoek (zie vraag 6). Het gaat om:

Mensen met de auto-immuunziekte coeliakie; zij moeten hun hele leven een glutenvrij dieet volgen;
Mensen met glutensensitiviteit; ook zij kunnen zich beter voelen door een glutenvrij dieet;
Mensen met het prikkelbare darmsyndroom (PDS) krijgen soms een glutenvrij dieet voorgeschreven door hun arts of diëtist.

Daarnaast zijn er mensen die er zélf voor kiezen om glutenvrij te eten. Bijvoorbeeld omdat ze andere (buik)klachten hebben. Of omdat ze ervan uitgaan dat gluten niet gezond voor hen zijn. Terwijl er in glutenhoudende granen juist veel gezonde voedingsstoffen zitten. Een glutenvrij dieet is daarom alleen bedoeld voor mensen die geen gluten kunnen verdragen. Zij krijgen begeleiding van een (gespecialiseerde) diëtist, zodat ze toch alle voedingstoffen binnenkrijgen.

4. Wat zijn de voordelen van glutenvrij eten?

Voor gezonde mensen zijn er geen voordelen bekend van glutenvrij eten (maar wel nadelen, zie vraag 5). Heeft een arts bepaald dat je coeliakie hebt of glutensensitief bent? Dan is een glutenvrij dieet nodig om klachten minder erg te maken of helemaal te laten verdwijnen. De belangrijkste voordelen zijn dan: meestal geen last meer van buikpijn, vermoeidheid, opgeblazen gevoel en/of darmproblemen. Daarnaast kan je lichaam na zo’n 3 tot 6 maanden voedingsstoffen weer beter opnemen, omdat de dunne darm herstelt. Je krijgt weer meer energie én een betere weerstand. Kortom: voor mensen met coeliakie of glutensensitiviteit is een glutenvrij dieet écht nodig om zich beter te voelen. Ook kan het soms helpen bij darmklachten, zoals bij een prikkelbare darm.

5. Wat zijn de nadelen van glutenvrij eten?

Volledig glutenvrij eten is niet zomaar iets: het is een ingewikkeld dieet, dat je heel precies moet volgen. Als je dit niet goed doet, is de kans groot dat je toch (sporen van) gluten eet. Of dat je van bepaalde voedingsstoffen, vitamines en mineralen te weinig binnenkrijgt en zo tekorten oploopt. Als je glutenvrij eet, mis je namelijk de voedingsstoffen die je normaal gesproken uit granen haalt. Denk aan vezels, B-vitamines en mineralen, zoals jodium uit brood.

6. Wanneer starten met glutenvrij eten?

Vermoed je dat je coeliakie hebt of glutensensitief bent? Ga dan eerst naar een arts voor een diagnose. Als uit onderzoek blijkt dat er antistoffen tegen gluten in je bloed zitten, is de kans op coeliakie groot. Goed om te weten: die antistoffen zijn alléén te vinden als je gluten eet. Wacht daarom met glutenvrij eten totdat je onderzocht bent en er een diagnose is gesteld. Als inderdaad blijkt dat je coeliakie hebt of glutensensitief bent, kun je starten met een glutenvrij dieet. Je krijgt begeleiding van een (gespecialiseerde) diëtist om veilig en gezond glutenvrij te eten.

7. Hoe kun je makkelijk en gezond glutenvrij eten?

Voor mensen die ziek worden van gluten, is het belangrijk dat ze elk spoortje van gluten vermijden. Zelfs een (onzichtbare) kruimel verdragen ze niet. Gelukkig zijn veel producten van nature glutenvrij, zoals verse groente en fruit, zilvervliesrijst, eieren of ongezouten noten. Ook zijn er steeds meer glutenvrije soorten brood, snacks en pasta te koop. Zo kun je op elk moment van de dag genieten zonder gluten: van een glutenvrij ontbijt tot verrassende glutenvrije traktaties.

Je herkent glutenvrije producten aan het logo van een doorgestreepte aar en/of aan de woorden ‘glutenvrij’ of ‘vrij van gluten’ op het etiket. Glutenvrij koken? Het gebruik van apart bestek, servies en snijplanken is 1 van de 9 tips om veilig, lekker, makkelijk en gezond glutenvrij te eten.