Mondhygiënist Dagmar Else Slot beantwoordt de volgende vragen:

1. Waarom is alleen tandenpoetsen niet genoeg?
2. Waarom is mondverzorging zo belangrijk?
3. Hoe herken ik gezond tandvlees en waarom is het zo belangrijk?
4. Waaruit bestaat een complete mondverzorging?
5. Welke hulpmiddelen gebruik ik om tussen mijn tanden en kiezen te reinigen?
6. Hoe en wanneer gebruik ik een mondspoelmiddel?
7. Poets ik mijn tanden voor of na het ontbijt?
8. Moet ik eerst tussen mijn tanden reinigen of eerst tandenpoetsen?
9. Wat kan ik zelf doen voor een frisse adem?
10. Wat kan ik eten en drinken om goed voor mijn mond te zorgen?
11. Wanneer is een goede mondverzorging extra belangrijk?
12. Hoe maak ik van mijn mondverzorging een gewoonte?

Twee keer per dag je tanden poetsen met een fluoridetandpasta is de basis van een goede mondverzorging. Toch reinig je daarmee niet je hele gebit. Zo’n 40% van het oppervlak van je tanden en kiezen zit tussen je tanden en kiezen, op plekken waar een tandenborstel moeilijk bij kan. Daar kan tandplak gemakkelijk achterblijven.

Daarom is het belangrijk om ook tussen je tanden en kiezen te reinigen. Dat kan bijvoorbeeld met tandenstokers of ragers. Welk hulpmiddel het beste bij je past, hangt af van de ruimte tussen je tanden en kiezen. Zie ook vraag 5: Wat gebruik ik om tussen mijn tanden en kiezen te reinigen?

Een goede mondverzorging helpt om je tanden, kiezen en tandvlees schoon, fris en gezond te houden. Een gezonde mond is bovendien belangrijk voor je hele gezondheid. In een gezond lichaam hóórt een gezonde mond. En wat ís een goede mondgezondheid? De Nederlandse overheid zegt het zo: het kunnen spreken, lachen, ruiken, proeven, aanraken, kauwen en emoties overbrengen met je gezichtsuitdrukking. Met zelfvertrouwen, zonder pijn, ongemak en ziektes van de mond en kaak.

Gezond tandvlees is roze, sluit goed aan rond je tanden en kiezen, is niet gevoelig en bloedt niet tijdens het poetsen of het reinigen tussen je tanden en kiezen. Heb je een getinte of donkere huid? Dan kan gezond tandvlees ook wat bruiner of paarser van kleur zijn.

Door elke dag je tanden te poetsen én tussen je tanden en kiezen te reinigen, verwijder je tandplak. Blijft tandplak te lang zitten, dan kunnen de bacteriën in tandplak een tandvleesontsteking veroorzaken.

Een tandvleesontsteking doet meestal geen pijn. Daardoor merk je vaak niet dat je tandvlees ontstoken is. Bloedend tandvlees tijdens het eten, poetsen of het reinigen tussen de tanden en kiezen is vaak een van de eerste tekenen van een ontsteking. Ook rood of gezwollen tandvlees, een vieze smaak of een slechte adem kunnen erop wijzen dat je tandvlees ontstoken is.

Blijft een tandvleesontsteking te lang bestaan? Dan kan de ontsteking zich uitbreiden naar het kaakbot. Daardoor kunnen tanden en kiezen na verloop van tijd los gaan zitten en uiteindelijk zelfs verloren gaan.

Heb je bloedend of rood gezwollen tandvlees? Laat je mondhygiënist of tandarts er dan naar kijken.

Rook je? Dan is het goed om te weten dat roken de kans op tandvleesontstekingen vergroot. Tegelijkertijd bloedt ontstoken tandvlees bij mensen die roken vaak minder snel. Daardoor kan een ontsteking langer onopgemerkt blijven. Stoppen met roken is daarom ook goed voor je mondgezondheid.

Een complete mondverzorging bestaat uit een paar eenvoudige stappen die je elke dag uitvoert.

• Poets twee keer per dag je tanden, minstens twee minuten lang.

• Gebruik een fluoridetandpasta

• Reinig elke dag de ruimtes tussen je tanden en kiezen met een passend hulpmiddel bijvoorbeeld een tandenstoker of rager.

• Gebruik eventueel een mondspoelmiddel als aanvulling op je mondverzorging. In de volgende vragen lees je welk hulpmiddel bij jou past, hoe je het gebruikt en wanneer een mondspoelmiddel een goede aanvulling kan zijn.

Ga daarnaast elk jaar één of twee keer naar de tandarts of mondhygiënist. Zij controleren of je mond gezond is en kunnen advies geven dat past bij jouw gebit.

Naast een tandenborstel gebruik je een tandenstoker, rager of flosdraad. Welk hulpmiddel het beste bij je past, hangt af van de gezondheid en eventuele problemen van je gebit en van de ruimte tussen je tanden en kiezen. Voor verschillende plekken in je mond heb je soms een ander hulpmiddel of een andere maat nodig. Twijfel je? Je mondhygiënist of tandarts kan je adviseren welk hulpmiddel, in welke maat, voor jou geschikt is, en kan je ook laten zien hoe je het goed gebruikt. Je gebruikt al deze hulpmiddelen zonder tandpasta.

Ben je nog niet gewend om tussen je tanden en kiezen te reinigen? Dan is een tandenstoker vaak een goed begin. Tandenstokers zijn er van hout of van rubber/siliconen (bijvoorbeeld de softpicks van GUM). Je gebruikt ze één keer.

Houten tandenstokers zijn driehoekig van vorm en moeten vooraf even vochtig worden gemaakt, zodat ze niet splinteren of afbreken.

Rubberen of siliconen tandenstokers zijn niet driehoekig maar hebben de vorm van een kerstboom, wenteltrap of glijbaan.

Zo gebruik je ze: een houten tandenstoker plaats je met de platte kant naar het tandvlees gericht. Voor alle soorten stokers geldt: plaats de stoker loodrecht in de ruimte tussen de tanden en kiezen. Druk daarbij een beetje tegen het tandvlees aan. Duw de stoker er stevig tussen en haal ‘m een aantal keer heen en weer. Steun daarbij met je hand op je wang of op je kin.

Een rager is een klein borsteltje waarmee je de ruimtes tussen je tanden en kiezen schoonmaakt. Je kunt ze na afspoelen meerdere keren gebruiken. Ook ragers zijn er in verschillende maten.

Zo kies je de juiste maat: voel je alleen lichte weerstand van het borsteltje? Dan is de maat goed. Voel je het metalen draadje? De rager is te dik. Kies dan een maatje kleiner.

Zo gebruik je ze: Plaats de rager net als een tandenstoker loodrecht in de ruimte tussen je tanden en kiezen. Beweeg de rager een paar keer heen en weer en steun daarbij met je hand op je wang of op je kin.

Deze blog geeft je algemene informatie. Het is geen medisch advies. Heb je klachten of vragen over je gezondheid? Ga dan naar je huisarts of een andere zorgverlener. Voor vragen over onze producten kun je bellen met de gratis drogisterijlijn van Albert Heijn Leefstijl: 0800-4040017. We zijn bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 09.00 tot 17.00 uur. Gaat het om een geneesmiddel? Wacht dan met kopen of gebruiken tot je antwoord hebt.

KOAG/KAG 4296-0725-4169

Flosdraad gebruik je alleen als de ruimte tussen je tanden en kiezen te klein is voor een ander hulpmiddel.

Zo gebruik je het: neem ongeveer 40 centimeter flosdraad en wikkel het om je middelvingers tot er 3 cm over blijft en pak dat met duim en wijsvinger. Schuif het voorzichtig, met een zagende beweging, tussen twee tanden of kiezen. Blijf ‘zagen’ en maak eerst de ene zijkant van de tand of kies schoon, daarna de andere kant. Gebruik voor iedere tussenruimte een schoon stukje flosdraad.

De mondhygiënist of tandarts kan soms adviseren om een mondspoelmiddel te gebruiken als aanvulling op het dagelijkse poetsen, stoken en/of ragen en eventueel flossen. Spoelen is dus extra en bijna nooit een vervanging voor tandenpoetsen.

Er zijn verschillende soorten mondspoelmiddelen. Sommige bevatten fluoride en helpen het tandglazuur te versterken. Andere zijn bedoeld om de groei van tandplak te helpen verminderen of tijdelijk te gebruiken bij tandvleesproblemen. Welk mondspoelmiddel het beste bij je past, hangt af van je mondgezondheid, klachten en waarvoor je het wilt gebruiken.

Gebruik een mondspoelmiddel volgens de aanwijzingen op de verpakking of het advies van je mondhygiënist of tandarts. Weet je niet welk mondspoelmiddel geschikt is voor jou? Vraag dan altijd om persoonlijk advies bij je mondhygiënist of tandarts.

Je kunt je tanden zowel vóór als na het ontbijt poetsen. Het belangrijkste is dát je twee keer per dag poetst met een fluoridetandpasta.

Poets je na het ontbijt? Wacht dan ongeveer één uur nadat je iets hebt gegeten of gedronken. Na het eten en/of drinken, krijg je een zogenaamde zuurstoot. De zuurgraad in je mond daalt tijdelijk en daardoor is het glazuur dan wat kwetsbaarder. Door even te wachten, verklein je de kans dat het glazuur dan beschadigd raakt door het poetsen.
Dit werkt goed: eerst ontbijten, dan douchen, aankleden en je klaarmaken voor de dag. En pas dan tandenpoetsen.

Poets je liever vóór het ontbijt? Ook dat is een goede keuze.

Het beste lijkt om eerst te reinigen tussen de tanden en kiezen en pas dan te poetsen. Maar het is vooral belangrijk dát je elke dag de ruimtes tussen je tanden en kiezen reinigt en twee keer per dag je tandenpoetst met een fluoridetandpasta.

Kies een vaste volgorde die goed bij jou past. Zo wordt het makkelijker om van je mondverzorging een dagelijkse gewoonte te maken.
Lees ook vraag 12: Hoe maak ik van mijn mondverzorging een gewoonte?

Poets twee keer per dag je tanden met een fluoridetandpasta en reinig elke dag de ruimtes tussen je tanden en kiezen. Een tong hoort mooi roze te zijn. Heb je vaak een wit of geel laagje op je tong? Maak je tong dan voorzichtig schoon met een tongreiniger, omgekeerde lepel of tandenborstel.

De meeste gevallen van een slechte adem ontstaan door bacteriën in je mond. Daarom begint een frisse adem met een goede mondverzorging. De bacteriën breken etensresten af. Daarbij komen gassen vrij die minder fris ruiken. De bacteriën zitten vooral op je tong, maar ook tussen je tanden en kiezen en bij ontstoken tandvlees.

Blijft een slechte adem ondanks een goede mondverzorging bestaan? Ga dan naar je mondhygiënist of tandarts. Soms is een ontsteking in je mond de oorzaak. Is dat niet zo, dan kan je mondhygiënist of tandarts je zo nodig doorverwijzen naar een speciaal spreekuur voor slechte adem (halitose).

Met wat je eet en drinkt, kun je zelf veel doen om je tanden en kiezen gezond te houden. Dit helpt:

• Eet en drink gezond en gevarieerd volgens de Schijf van Vijf. Zo krijg je voedingsstoffen binnen die belangrijk zijn voor gezonde tanden en kiezen, zoals calcium en vitamine C en D.

• Kies niet te vaak voor producten en dranken die veel suiker en zuren bevatten. Je kunt niet altijd proeven of een product veel zuren bevat. Frisdrank, light-frisdrank, energie- en sportdrank en vruchtensap smaken bijvoorbeeld vaak juist zoet. Toch kunnen de zuren in deze dranken het glazuur van je tanden en kiezen aantasten.

• Geef je mond tussendoor rust. Probeer niet vaker dan zeven keer per dag iets te eten of te drinken. Na ieder eet- of drinkmoment is je mond tijdelijk zuurder. Door periodes niet te eten of te drinken, krijgt het glazuur de tijd om te herstellen. Water en thee en suiker zonder koffie kun je wel tussendoor drinken.

Een goede mondverzorging is voor iedereen belangrijk. In sommige situaties geldt dat extra, bijvoorbeeld:

• Tijdens de zwangerschap. Door veranderingen in je hormonen kan je tandvlees gevoeliger worden en sneller gaan bloeden of ontsteken.

• Als je implantaten, kronen of bruggen hebt. Hierop en omheen blijft tandplak makkelijker plakken, omdat er een extra randje zit. Daarom is goed poetsen en het reinigen tussen je tanden en kiezen dan extra belangrijk.

• Als je een beugel hebt. Bij vaste beugels blijft tandplak makkelijker zitten, daarom is het reinigen om de brackets en onder de draad met een rager belangrijk.

• Bij een droge mond. Bijvoorbeeld door medicijnen, een medische aandoening, bestraling of op oudere leeftijd. Speeksel helpt je gebit te beschermen. Als je minder speeksel hebt, is de kans op gaatjes groter.

Twijfel je over wat voor jouw situatie belangrijk is? Vraag dan advies aan je mondhygiënist of tandarts.

Twee keer per dag tandenpoetsen: de meeste mensen doen het. Maar tussen de tanden schoonmaken: het schiet er vaak bij in. Hoe maak je daar ook een dagelijkse gewoonte van? Deze tips kunnen helpen:

• Kies het hulpmiddel dat bij je past. Ragers, tandenstokers van hout of rubber/siliconen en flosdraad hebben allemaal hun eigen voordelen. Werkt een hulpmiddel prettig, omdat je het goed gebruikt en het goed schoonmaakt? Dan is de kans groter dat je het blijft gebruiken. Je mondhygiënist of tandarts kan je helpen om de juiste keuze te maken.

• Koppel het aan een vast moment. Bijvoorbeeld na het avondeten, in de file, bij de computer, tijdens het tv-kijken of rondom het tandenpoetsen.

• Maak het jezelf makkelijk en leg hulpmiddelen in het zicht. Zo is de kans groter dat je eraan denkt. Tandenstokers gebruik je maar één keer. Plaats ze waar je maar wilt: op je bureau of in je tas. Ragers kun je vaker gebruiken nadat je ze hebt schoongespoeld. Die horen dus wel in de badkamer, bijvoorbeeld rechtop in een klein glaasje naast je tandenborstel.

Een goede mondverzorging is belangrijk voor je hele (mond)gezondheid. Poets twee keer per dag minstens twee minuten met fluoridetandpasta; of dat voor of na het ontbijt is, maakt niet uit. Poets je na het ontbijt? Wacht dan ongeveer een uur. Met alleen poetsen maak je maar 40% van je tanden en kiezen schoon. Daarom is het ook belangrijk om elke dag de ruimte tussen je tanden en kiezen te reinigen, met een tandenstoker, rager en eventueel flosdraad, het liefst vóór het poetsen. De juiste maat en techniek zijn daarbij belangrijk. Je mondhygiënist of tandarts kan je hierbij helpen. Zij kunnen eventueel ook een mondspoelmiddel adviseren.

Met medewerking van ACTA: prof. dr. Dagmar Else Slot, mondhygiënist en hoogleraar Preventie in de mondzorg aan ACTA/Vrije Universiteit Amsterdam.