Misschien is er een buur, collega of familielid waarvan je merkt dat die zich wat terugtrekt of die je minder vaak ziet. Dat hoeft natuurlijk niet meteen te betekenen dat diegene eenzaam is. Maar het kan wel. Wie zich eenzaam voelt, mist anderen om zich heen, maar vindt het tegelijkertijd lastiger om contact te maken. Andere signalen zijn bijvoorbeeld dat iemand vaker afzegt, kortaf reageert of weinig persoonlijks vertelt. Soms zie je dat iemand zich anders gedraagt dan normaal: iemand die meestal energiek is, kan ineens stiller of afwezig lijken. Je kunt dit merken in een 1-op-1 gesprek, maar ook in een groep. Want eenzaamheid gaat niet over hoeveel mensen er om je heen zijn, maar of je je gezien en gehoord voelt.

Mensen die zich eenzaam voelen, hebben vaak het idee onzichtbaar te zijn. Hoe je dat snel en simpel doorbreekt? Met een klein gebaar. Kijk iemand aan, glimlach of zeg gedag. Maak een praatje bij de koffieautomaat of zwaai naar een buurvrouw die je verderop in de straat tegenkomt. Zo laat je merken: ik zie jou. En dat geeft de ander weer het gevoel ertoe te doen.

Zit je samen te wachten bij de bushalte, sta je langs het sportveld of drink je koffie in de kantine? Dat zijn goede momenten om een vraag te stellen. Gewoon iets kleins, zoals: ‘Doe je dit werk al lang?’ of ‘Voetbal je zelf ook?’. Het hoeft niet lang te duren. Belangrijk is dat je echt luistert naar het antwoord. Zo voelt iemand zich niet alleen gezien, maar ook gehoord. En dat kan al veel betekenen. Gaat het praten wat stroef? Dat is heel normaal. Als iemand lange tijd weinig contact heeft gehad, kan de ‘sociale spier’ in een soort kramp raken. Juist die korte gesprekjes helpen om contact makkelijker te maken. Blijf het dus af en toe proberen.

Wil je laten merken dat iemand welkom is? Dat hoeft niet groots of ingewikkeld. Nodig de ander uit bij iets dat je toch al doet. Bijvoorbeeld door te vragen: ‘Ga je mee een broodje halen?’, ‘Heb je zin om samen naar de buurtborrel te gaan?’ of ‘Loop je mee naar het station?’. Samen iets doen, hoe klein ook, laat zien dat iemand erbij hoort.

Je hoeft geen grote rol te spelen om er voor iemand te zijn. Misschien heb je medelijden, maar daar voelt de ander zich vaak alleen maar ongemakkelijker door. Wat wel helpt? Iemand met iets kleins inspireren om zélf in beweging te komen. Weet je dat iemand graag tekent, danst of sport? Stuur eens een link naar een cursus of activiteit en zeg: ‘Ik moest aan je denken, misschien iets voor jou?’ Met zo’n vriendelijk duwtje kan iemand vooruit, zonder dat het veel van jou vraagt.

Veel mensen herkennen hun eigen talent niet, omdat het zo normaal voelt. Jij kunt dat wél benoemen: ‘Jij maakt zulke mooie tekeningen’ of ‘Ik vind het knap hoe je altijd oog voor detail hebt.’ Zo’n compliment geeft zelfvertrouwen en moedigt aan om dat talent vaker te gebruiken. Haalt iemand plezier uit wat hij goed kan, dan geeft dat extra energie. Door die positieve energie in een cursus, sport of andere activiteit te stoppen, ontstaat er vaak vanzelf contact met nieuwe mensen. Dat werkt bij iedereen, maar zeker bij jongeren maakt het verschil. Als collega, docent of werkgever kun je door iemands talent te zien en te benoemen echt laten merken: jij doet ertoe.